Die gebruik van die woord meditasie (שִׂיחַ en הָגָה) in die Psalms

Inleiding

Daar is steeds baie mense wat vra of meditasie, en dan bedoel hulle dikwels die woord “meditasie”, in die Bybel voorkom. Ja, beslis en ek sou dit graag wou uitlig. Trouens, waar die woord wel vertaal word in Afrikaans, sal ek aan die hand van enkele Psalms wou aandui dat meditasie meer kan beteken as net “om te oordink”.

Opmerkings oor die Psalmboek

Janowski (p 279-306) beskryf die Psalmboek as ‘n tempel van woorde (p305). Hy maak die insiggewende opmerking: Die ontsluiting van die tempel, die sleutel, is in die meditasie geleë. (Janowski, p 305). Sheriffs dui aan dat daar in die Psalms gemediteer word oor die Torah, die skepping, die teenwoordigheid van God en oor God self (p 119 – 146).

Die woorde “meditasie” en “mediteer” in die Ou Testament

Daar is twee woorde in Hebreeus wat op meditasie of mediteer dui, nl. שִׂיחַ en הָגָה shiag en haga. Dit kom ten minste agtien keer in die Ou Testament voor waarvan haga in sewe teksverse gebruik word en shiag in elf verse. Die voorkoms van die woorde “meditasie” en “mediteer” kom hoofsaaklik voor in die Psalms, een keer in Josua en een maal in Jesaja. Ek is van mening dat binne die onderskeie tekste die woorde shiag en haga nie deurentyd dieselfde vertaal kan word nie. Die betekenis in die verband waarin dit voorkom dui op ander betekenismoontlikhede.

• Psalm 1:2:- “Dit gaan goed met die mens wat nie die raad van die goddeloses volg nie, nie met sondaars omgaan en met ligsinniges saamspan nie, maar wat in die woord van die Here sy vreugde vind en dag en nag daaroor mediteer”. Hier kry ons ‘n kognitiewe handeling waarin die Torah/Wet herhalend opgesê sou word. Craigie is van mening dat hier ‘n soort van herhaling, uiting of fluistering plaasvind (p 58).

• Psalm 19:15:- “Laat die woorde van my mond en die kontemplasie van my hart vir U aanneemlik wees, Here, my Rots en my Verlosser”. Sheriffs meen dat die woord ook vertaal kan word met “reciting to oneself” (p121) Dit kan ook met “muse” vertaal word, om sonder woorde na te dink.

• Psalm 49:4:- Ek meen binne die verband van die teksvers kan die vertaling soos volg daaruit sien: “My mond sal wysheid praat en die kontemplasie van my hart sal insig gee”.

• Psalm 63:7:- “As ek aan U dink op my bed, in die nag oor U kontempleer, dan weet ek:…” Hierdie nadenke oor God is sonder woorde. Dit sluit aan by Sheriffs wat verduidelik dit is om “God te wil sien” (p139). Hier word metafore gebruik om God met die hart te wil sien. Die sien gaan dus hier eerder oor ‘n spirituele belewenis wat sal meewerk met die transformasie van die psalmis. Die begeerte is steeds die sonder woorde kontemplasie van God. Die intense verlange na God word tot uitdrukking gebring deur woorde soos smag, honger, dors.

• Psalm 77:4:- As ek aan God dink, moet ek steun; mediteer ek, dan word my gees flou/swak/donker.

• Psalm 77:7:- “As ek in die nag so lê en terugdink, in my hart mediteer en my gees (die vrae) deurvors: sal die Here vir altyd verstoot en nooit weer genade betoon nie?”

• Psalm 77:12: “Ek wil nadink oor al U werk en oor al U dade kontempleer”.

Hierdie Psalm is ‘n gebed waar die meditasie of dan oordenking/kontemplasie van die hart ‘n deurlopende tema is. Soms is die betekenis om oor God en sy dade na te dink. Dus sou ek dit wil vertaal met “ek kontempleer”. Daar is ook die terug dink oor die ou dae, wat sekerlik sou impliseer die herhaling van God se beloftes. Hier is dus weer ‘n kognitiewe aksie betrokke, maar dan ook ‘n rig van die hart op God. Miskien gaan ek te ver om te wil meen dat die digter se gebede beweeg deur fases, die ophef van die hande na God, die uiter van ‘n klag, die mediteer oor die gebeure en die kontemplasie van die hart wanneer woord ophou. Die feit van die saak is dat meditasie en kontemplasie in die Psalm voorkom.

• Psalm 104:34:- “Mag my meditasie vir Hom aanneemlik wees”.

• Psalm 119:15:- “Ek wil oor U bevele mediteer en op U paaie let”. In hierdie geval is dit die jongmens wat homself op die regte pad hou deur oor God se Torah te mediteer. Dit behels die kognitiewe herhaling en internalisering van die Torah.

• Psalm 119:23:- “Prinse sit en praat teen my, U kneg mediteer U wette”.

• Psalm 119:27:- “Laat my die weg van u bevele verstaan, dat ek oor U wonderwerke/wonders kan kontempleer”.

• Psalm 119:48:- “My hande wil ek ophef na U gebooie wat ek lief het en oor U voorskrifte mediteer”.

• Psalm 119:78:- “Laat die hoogmoediges beskaamd staan omdat hulle sonder rede neersien op my (maar) ek sal oor U gebooie (van liefde) mediteer”.

• Psalm 119:97:- “Hoe lief het ek U wet; dit is vir my meditasie die hele dag deur”.

• Psalm 119:99:- “Ek is verstandiger as al my leermeesters want U getuienisse is my meditasie”.

• Psalm 119:148:- “Die hele nag bly ek wakker om oor U woord te mediteer”.

• Psalm 143:5:- “Ek onthou die ou dae; ek kontempleer oor al U dade; ek dink na oor die werk van U hande”

Die hart is weer op die dade van God gerig, wat ‘n ander intensie het as om oor die Torah te mediteer of om oor die beloftes te mediteer. Omdat ons mank gaan aan Afrikaanse woorde om uitdrukking te gee aan al die dimensies, sou die woord “muse” om sonder woorde na te dink, dalk in van die vertalings meer gepas gewees het. Die King James Vertaling vertaal dit ook in enkele gevalle so:

• Ps 39:3 My heart was hot within me, while I was musing haga the fire burned: then spake I with my tongue,

• Ps 143:5 I remember the days of old; I meditate on all thy works; I muse shiag on the work of thy hands.

Betekenisvelde van meditasie en mediteer in die Ou Testament

Sheriffs is dus korrek wanneer hy aandui dat om oor die Torah te mediteer behels ‘n kognitiewe internalisering van die Torah (p119). Die betekenis is dus dat ek sekere skrifgedeeltes mediteer wat behels die memorisering en die herhalende opsê daarvan. Dit is tog wat Sheriff ook bedoel wanneer hy praat van stilte in die teenwoordigheid van JHWH. Dit noem hy die “na binne gerigte refleksie op God” (p 134). Die feit dat die psalmis woorde gebruik om ‘n saak wat nie met woorde uitgedruk kan word nie, moet ons juis sensitief maak vir die rol wat die Psalms in ons eie spiritualiteit kan inneem. Daar is vandag steeds verskeie monnike ordes wat die Psalmboek uit die kop ken.

Slot

Ek vind dus reeds in die Psalms ‘n spirituele proses teenwoordig, nl die die lees van die Psalms/Tora, die oordenking of meditasie van die Psalms/Tora, die bid van die Psalms en die contemplatio (sonder woorde) oor God. Dit moet my by stilte en verwondering bring, die transformasie. Janowski verduidelik dit met die hoogte, wydte, diepte en nabyheid waartoe die Psalms jou bring (p 305). Nou het ek nog niks gesê om in stilte by God te wees (Psalms 4:4; 46:10; 37:7).

BRONNE GERAADPLEEG

Janowski, B. 2010. Ein Tempel aus Worten. Zur Theologischen Architektur des Psalter in The Composition of the Book of Psalms. Ed E. Zenger. Peeters, Leuven.

Sheriffs, D. 1996. The friendship of the Lord. An Old Testament Spirituality, Cumbria, Paternoster Waaijman, K. 2002. Spirituality. Forms, Foundations, Methods. Kampen: Kok.

Advertisements

MEDITASIE – BERG OP.

Om te mediteer is om die berg na God op te klim, daar waar Jesus, Moses, Elia, Petrus, Johannes en Jakobus is. Die pad is steil en vol struikelblokke, maar hoe hoër jy klim, hoe meer raak jy van die heerlike teenwoordigheid van God bewus. Die los klippe van gedagtes wil jou laat omdraai. Hou aan met jou woord “Maranatha”. Die beloning om in die teenwoordigheid van God in te gaan en daar te kan vertoef, maak alles die moeite werd. Weet egter dat jy weer die berg moet af om die heerlikheid te gaan lewe. Net om more weer te begin klim. Maranatha!